Dat het goed is om actief te blijven, is inmiddels algemeen bekend. Maar zit de arbeidsmarkt wel te wachten op al die werklustige senioren? Of pikken zij de banen in van jongeren?

Hoewel de golf van ontslagen van dit moment een ander beeld lijkt te schetsen, is de arbeidsmarkt in snel tempo aan het veranderen naar een situatie waarin we structureel mensen tekort hebben. De reden is demografisch. De komende jaren gaan er extreem veel mensen met pensioen terwijl er veel minder werkenden bij komen. Nu al is er krapte aan het ontstaan in de zorg, de technische sectoren, het onderwijs en in de logistiek en transport. Andere sectoren zullen snel volgen. “Als we niets doen, hebben we straks een tekort van 700.000 mensen om de noodzakelijke arbeid te verrichten. Daarnaast hebben we met name in de zorg 300.000 tot 500.000 mensen extra nodig. Dat betekent dus dat we meer dan 1 miljoen mensen tekort komen op de arbeidsmarkt”, aldus Raymond Brood, directeur Health & Benefits Mercer Benelux. En dat staat los van mantelzorg en het vele vrijwilligerswerk dat ook nog gedaan moet worden, omdat anders de maatschappij niet meer functioneert.
Brood: “Die krapte begint nu al en neemt snel toe. En dit is niet louter een Nederlands probleem. Je ziet het niet alleen in West-Europa gebeuren, maar ook in Oost-Europa en in landen als Turkije. Het is dus niet meer zo dat we, zoals vroeger, arbeidskrachten uit andere landen kunnen halen om ons tekort aan te vullen. Die landen hebben zelf hun mensen hard nodig. We moeten de komende jaren op een heel andere manier met de arbeidsmarkt omgaan. En dat betekent dat zowel werknemers als werkgevers zich zullen moeten gaan bezinnen. Want er is meer dan genoeg werk, al zal het niet altijd aansluiten op iemands vorige baan of functie. Dus dat vraagt om aanpassing van werknemers. Er is op dit moment wel werkzekerheid, maar geen baanzekerheid”.

Ook Joost Ruempol, woordvoerder van Randstad Nederland, bevestigt dit beeld: “We hebben momenteel zo’n 4000 vacatures. Werkzoekenden matchen niet altijd met de vraag. Maar als werknemers bereid zijn een stap opzij te doen, kunnen we toch heel veel mensen aan werk helpen. Ondanks de huidige ontslaggolf die voortkomt uit een conjuncturele crisis, zal er structureel veel werk zijn de komende jaren. Het zal echter wel aanpassingen vergen om dat werk ook echt te bemachtigen”.

Tijd voor een andere kijk

Veel mensen zien werken als een noodzakelijk kwaad. Dat maakt dat ze erg uitkijken naar hun pensioen want ‘dan gaan we genieten’. Het is jammer dat mensen dus blijkbaar niet genieten van hun werk. Vaak zien ze het als iets dat moet en wat ze afhoudt van vrije tijd. In het geval van zwaar en onaangenaam werk is dat begrijpelijk, maar vaak toch niet. Het is aan de werkgevers om te kijken of dat anders kan. Hoeveel bezieling brengen zij over op hun medewerkers? Hoe betrokken zijn ze en kijken ze wel zorgvuldig naar de capaciteiten van de mensen? Grijpen ze bijtijds in als het werk te zwaar wordt en bieden ze dan alternatieven? Allemaal zaken waar werkgevers aan kunnen denken. “Er is in die zin geen verschil tussen mensen en machines”, vindt Raymond Brood. “Veel bedrijven onderhouden hun machines echter beter dan de mensen. Terwijl je ook aan de mensen zorg moet besteden. Je kunt ze coachen, onderhouden en zelfs helpen zichzelf te resetten. Dat klinkt mechanisch, maar het is juist zorgvuldig. Als arbeid schaars wordt, zullen werkgevers wel moeten. Anders kunnen ze nooit hun groeiambities waarmaken.”

Meer salaris als je jonger bent, minder als je ouder wordt?

Ook u, als oudere werknemers, moet goed nadenken over uw rol in het bedrijf en de maatschappij. Ten eerste is het natuurlijk goed om u af te vragen hoe leuk dat genieten na het pensioen echt is. Want vakantie is leuk omdat je weet dat het tegenover werken staat. Maar hoe leuk is het om altijd vrij te zijn? Als er niets meer van je wordt verwacht en je niets meer aan de wereld toevoegt? Daarnaast is het goed om ook de financiën te beschouwen. En hoe jonger u daarmee begint, hoe beter. Want over de vanzelfsprekendheid dat het salaris steeds maar blijft stijgen gedurende het werkende leven, kun je genuanceerder denken. Is het wel zo logisch dat een salaris altijd maar stijgt? Is het niet veel logischer dat het salaris gelijke tred houdt met productiviteit en dus ook op een gegeven moment kan dalen? Raymond Brood: “Voetballers presteren niet op de top van hun kunnen rond hun 65e. Waarom zou dat voor werknemers wel zo zijn? Want dat impliceer je door mensen op die leeftijd het meest te betalen. Het zou goed zijn als daar naar gekeken wordt en dan op een zodanige manier dat ook het pensioen daarin betrokken wordt. Zodat mensen wel een goed pensioen blijven opbouwen, ook al gaan ze op een goed moment weer wat omlaag in hun salaris”.

Iedereen is nodig

Als u bereid bent om u flexibel op te stellen en werk wilt doen dat misschien minder status heeft dan wat u voordien deed, kunt u lang doorgaan. Zeker als u rond de 65 nog wilt doorwerken is daar veel voor te zeggen. Dan is het best prettig om wat minder inspannend werk te doen. Dat kan door hetzij een minder zware functie te doen of door iets minder te gaan werken. We zullen in de toekomst niet zonder doorwerkende pensionado’s kunnen, maar het is natuurlijk wel de bedoeling dat u zich daar goed bij voelt. En gelukkig wordt het ook financieel steeds gunstiger voor werknemers om door te werken na hun pensioen. Daarnaast zijn er een aantal uitzendbureaus die de werkende senior heel serieus nemen. Het komt er op neer dat de komende jaren de waarde van de werkende oudere steeds duidelijker wordt. Dat er steeds meer stimulans zal komen vanuit overheid en werkgevers om langer door te werken binnen de capaciteiten die u heeft. En dat uw kennis, kunde, ervaring en wijsheid gevraagd, erkend en gewaardeerd worden. Daar kan geen Zwitserleven-gevoel tegenop!

Onze artikelenserie “Pensioen, zorg en wonen in 2020” richt zich op de visie van Mercer op de ontwikkelingen rond “een goedverzorgde oude dag” vanuit een breed perspectief. We nodigen iedereen met een eigen visie uit om ook een inbreng te doen, bijvoorbeeld via een reactie op: www.mercer.nl/pensioenzorgwonen2020 

Dit artikel is eerder gepubliceerd in het magazine Door! Een initiatief van de Stichting Hofjes Codde en Van Beresteyn ter gelegenheid van het 400-jarig jubileum.

Heeft u vragen of wilt u meer informatie, neem dan gerust contact op met uw Mercer-consultant of met Raymond Brood.